Maalinta caalamiga ah ee ka hortagga is-dilka

waxa qortay: Juweria Abdiwali

"World Suicide Prevention Day"

Hordhac

Is-dilku waa mid ka mid ah dhibaatooyinka ugu waaweyn ee caafimaadka maanka bulshada caalamka, si qoto dheerna ula xidhiidha arrimaha caafimaadka maanka. In kasta oo wacyigelinta ay sii kordheyso, haddana dad badan ayaa weli la dhibtoonaya inay ka hadlaan mowduucyadan sababo la xiriira ceeb iyo cabsi. Jabinta aamusnaanta ku saabsan is-dilka waa muhiim si loo xoojiyo fahamka, loona dhiirrigeliyo caafimaadka maanka, iyo ugu dambeyntii loo dhimo xaladaha isku dayga dilka. Blog-gan wuxuu baarayaa muhiimada wada hadalka furan ee ku saabsan is-dilka, wuxuu soo bandhigayaa xogta caalamiga ah iyo tan gaarka ah ee Soomaaliya.

Muhiimadda Wadahadalka Furan.

Jabinta Ceebaynta Caafimaadka Maanka

Ceeb ka dhigista caafimaadka maanka badanaa waxay keentaa aamusnaan, taasoo ka horjoogsanaysa dadka inay raadsadaan caawimaad.

Jabinta aamusnaanta waxay caawin kartaa in la caadiyeeyo wadahadallada ku saabsan caafimaadka maanka iyo is-dilka, taasoo dhiirrigelinaysa dadka inay la wadaagaan khibradahooda. Marka bulshadu si furan u wajahdo arrimahan, waxay abuurtaa jawi ammaan ah oo dadka ay ka raadsan karaan taageero.

Dhiirrigelinta Raadsashada Caawimaad

Wadahadallada furan waxay awood siin karaan dadka inay raadsadaan caawimaad iyagoo aan ka baqaynin in la xukumo. Ololayaasha wacyigelinta iyo wada hadallada bulshada waxay bixin karaan macluumaad qiimo leh oo ku saabsan cafimaadka maanka, taasoo sahlaysa in dadka u baahan ay helaan caawimaad raadsadaana meelaha ay ka heli karaan cawimaadaas.

Xog Caalami ah oo ku Saabsan Is-dilka.

Sida ay sheegayso Hay'adda Caafimaadka Adduunka (WHO):

• Tirakoobka: Qiyaastii 703,000 qof ayaa sanadkiiba is-dil u dhinta, taasoo ka dhigaysa in ay noqoto sababta afaraad ee dhimashada dadka da'doodu tahay 15-29 sano.
• Cidda ay ubadanyihiin: Ragga ayaa u badan in ay is-dilaan, halka dumarka ay u badan tahay in ay isku dayaan.
• Farqiga wadamada: Dalalka dakhligoodu hooseeyo iyo kuwa uu dhexdhexaadka yahay ayaa badanaa ka cabta heerarka ugu sarreeya is-dilka, taasoo muujinaysa farqiga ku jira helitaanka daryeelka caafimaadka maskaxda.

Xogta Isdilka ee Soomaaliya

Soomaaliya, arrinta isdilka iyo caafimaadka maskaxda waa mid si gaar ah walaac u leh:

• Heerarka Sare ee Xanuunnada Caafimaadka Maanka: Sababo la xiriira khilaafka socda, barakac, iyo ceebaynta caafimaadka maanka, xanuunnada caafimaadka maanka ayaa ah kuwo baahsan. Warbixinnadu waxay muujinayaan in in ka badan 50% bulshada ay la kulmi karaan nooc ka mid ah arrimaha caafimaadka maaanka.
• Tirada Isdilka: Inkasta oo ay adagtahay in la helo tirakoobyo gaar ah oo ku saabsan heerarka isdilka ee Soomaaliya, caddeymo kaliya ayaa muujinaya in isdilka uu noqday arrin sii kordheysa, gaar ahaan dhalinyarada iyo haweenka.
• Dhaqanka iyo caadada: Ceebta dhaqan ee ku xeeran arrimaha caafimaadka maanka ayaa badanaa ka hor istaagta dadka inay raadiyaan caawimaad, taasoo keenta xanuunno aan la daaweyn oo u horseedi kara fikrado isdil.

Qodabadani waxay muujinayaan baahida degdegga ah ee ah in la helo daryeel caafimaad oo dhameystiran iyo istaraatiijiyadaha ka hortagga isdilka ee Soomaaliya.

Khatarta Ka Imaan karta iska indhatirida Caafimaadka Maanka

Saameynta Shakhsiyadeed iyo Bulsho

Ka tagista caafimaadka maanka waxay keeni kartaa cawaaqib xun, oo ay ku jiraan kororka heerarka is-dilka, isticmaalka maandooriyaha, iyo dhibaatooyinka caafimaad ee daba dheeraada. Culaysyada dareemaha ee qoysaska iyo bulshada ayaa sii wada dhaawacyada taasoo adkaanaysa in la yareyo dhibka.

Cawaaqibta Dhaqaale.

Is-dilka iyo xanuunnada caafimaadka maanka waxay leeyihiin saameyn dhaqaale oo weyn, oo ay ku jiraan wax-soo-saar oo luma, kharashyada caafimaadka oo kordhay, iyo cadaadis maaliyadeed oo weyn oo ku yimaada qoysaska. Ka shaqeynta caafimaadka maanka waxay hagaajin kartaa caafimaadka guud ee bulshada iyo hoos u dhigista culeysyada dhaqaale.

Kaaba mental therapy

Hab caawinta Isku Dhafan.

Kaaba mental therapy: waxay isku daraysaa isku dhafka diinta iyo hababka caawinta dhamaystiran, iyadoo bixineysa aragti cusub oo ku saabsan caafimaadka maanka. Habkan wuxuu si gaar ah faa'iido ugu yeelan karaa dhamaan gobolada Soomaaliya, halkaas oo adeegyada caafimaadka maanka ay xaddidan yihiin.

Muhiimadda Dhaqanka: Kaaba mental therapy waxay ixtiraamaysaa aaminsanaanta dhaqanka iyo diinta, taasoo ka dhigaysa mid sahlan in loo helo adeega cafimaadka maanka dadka laga yaabo inay ka labalabeeyaan raadsashada daryeelka caafimaadka maanka.

Daaweynta Shucuurta: Isku dhafka dhaqamada iyo diinta waxay siin kartaa dadka dareen ah ujeedo iyo xiriir, taasoo muhiim u ah daaweynta shucuurta.

Yaraynta faquuqa: Ka wada hadalka caafimaadka maskaxda iyada oo lagu darayo dhinaca diinta waxay caawin kartaa in la yareeyo ceebta, taasoo dhiirrigelinaysa in dad badan raadsadaan caawimaad.

Khadka Gargaar Degdegga

Haddii aad adiga ama qof aad taqaano uu la halgamayo arrimaha caafimaadka maanka ama fikradaha is-dilka, raadsashada caawimaad waa muhiim. Kaaba mental therapy waxay bixisaa hab naxariis leh oo isku dara dhinaca diinta iyo taageerada nafsiga. Markaad raadsato caawimaad, waxaad bilaabi kartaa safar caafimaad iyo inaad hesho bulsho taageero leh oo fahamta dhibaatooyinkaaga.

Gabagabo

Jabinta aamusnaanta ku saabsan is-dilka iyo caafimaadka maanka waa muhiim si loo abuuro jawi taageero leh oo dadka ay dareemaan awood ay u leeyihiin inay raadsadaan caawimaad. Iyada oo la tixgelinayo tirakoobyada caalamiga ah ee cabsida abuuraya, wacyigelinta caafimaadka maanka iyo nidaamyada taageerada ayaa ah mid muhiim ah. Kaaba mental therapy waxay door weyn ka ciyaaraysaa ka hortagga caqabadahan, kor u qaadista caafimaadka, iyo xoojinta wanaagga guud. Wadajir, waxaan ka shaqeyn karnaa mustaqbal ay ka mid yihiin in si furan looga hadlo caafimaadka maanka iyo in mudnaan la siiyo, ugu dambeyntiina badbaadinno bulshada.

Tixraac

• • World Health Organization (WHO). (2021). **Suicide**. Retrieved from [WHO Website] (https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/suicide)
  • Mental Health Foundation. (2022). **Mental Health in Somalia**. Retrieved from various reports on mental health in conflict zones.
  • National Institute of Mental Health (NIMH). (2022). **Suicide Prevention**. Retrieved from [NIMH Website] (https://www.nimh.nih.gov/health/statistics/suicide)

Haddii aad adiga ama qof aad taqaano uu la halgamayo fikradaha is-dilka, fadlan raadsato caawimaad ka socota xirfadle caafimaadka maskaxda ama la xiriir khadka degdegga ah ee Kaaba mental therapy. Adigu keligaa ma tihid, caawinaadna waa la heli karaa.